Fişi prize takarken kısa bir mavi kıvılcım gördünüz ve tedirgin oldunuz. Bu normal mi, yoksa evde bir sorun mu var?
Cevap ikisi de olabilir. Kıvılcımın bazı türü tamamen normaldir ve endişelenecek bir şey yoktur. Bazı türü ise duvarın içinde başlamak üzere olan bir yangının habercisidir. Aradaki farkı ayırt etmek zor değil.
Normal Kıvılcım: Kısa, Mavi, Takma Anında
Fişi prize takarken çıkan anlık, küçük, mavimsi bir kıvılcım genelde normaldir.
Sebebi basit fizik: fiş prize tam oturmadan hemen önce, metal uçlarla priz temasları arasında çok küçük bir hava boşluğu kalır. Elektrik bu son milimetreyi atlar ve gördüğünüz kıvılcım budur. Özellikle televizyon, bilgisayar, buzdolabı gibi ilk çalışma anında yüksek akım çeken cihazlarda daha belirgin olur.
Bu kıvılcımın özellikleri: anlıktır, tek seferliktir, takma anında olur, ses çıkarmaz veya çok hafif bir cıt sesi çıkarır, arkasında iz bırakmaz.
Tehlikeli Kıvılcım: Bunlardan Biri Varsa Durun
Şu belirtilerden herhangi biri varsa, artık normal bölgeden çıkmışsınızdır:
- Kıvılcım sarı veya turuncu renkte
- Kıvılcım fişi taktıktan sonra da devam ediyor
- Cihaz çalışırken, hiçbir şey yapmadığınız halde kıvılcım çıkıyor
- Çıtırtı veya cızırtı sesi geliyor
- Yanık kokusu var
- Priz veya çevresinde kararma, sararma, is izi var
- Priz elle dokunulamayacak kadar ısınıyor
- Fiş prizde gevşek duruyor, hafifçe oynatınca elektrik kesilip geliyor
Bunların hepsi tek bir şeye işaret eder: bağlantı gevşek ve orada ısı üretiliyor.
Gevşek Bağlantı Neden Bu Kadar Tehlikeli?
Bu, elektrik yangınlarının en sinsi mekanizmasıdır ve anlamaya değer.
Elektrik iki metal parça arasından geçerken, temas alanı ne kadar küçükse direnç o kadar artar. Artan direnç ısı üretir. Isı, metali genleştirir ve bağlantıyı biraz daha gevşetir. Gevşeyen bağlantı direnci daha da artırır, daha çok ısı üretir. Bu bir kısır döngüdür ve kendi kendini besleyerek büyür.
İşin tehlikeli tarafı şu: bu süreçte çekilen akım normal sınırlar içinde kalır. Yani sigorta atmaz. Sigorta, kablonun kapasitesini aşan akımı görür; ama gevşek bağlantıda üretilen ısıyı göremez. Priz arkasındaki plastik yavaş yavaş erir, kömürleşir ve bir gün tutuşur. Sigorta hiçbir şey olmamış gibi devrede kalır.
Bu yüzden kararmış bir priz, atan bir sigortadan daha ciddi bir uyarıdır.
Şu An Ne Yapmalısınız?
Yukarıdaki tehlikeli belirtilerden biri varsa:
- O prizdeki cihazın fişini çekin.
- Panodan o hattın sigortasını indirin.
- O prizi, sorun çözülene kadar kullanmayın. Üzerine not yapıştırmak iyi bir fikir.
- Elektrikçi çağırın.
Yapmamanız gerekenler de var: prizi sökmeye çalışmayın, içine bakmak için kapağını açmayın, kabloyu elinizle düzeltmeye kalkışmayın. Priz arkasındaki kablo, siz sigortayı indirdiğinizi sansanız bile bazı hatalı tesisatlarda hâlâ enerjili olabilir.
Uzatma Kablosu ve Çoklu Priz Uyarısı
Kıvılcım ve ısınma sorunlarının önemli bir kısmı ucuz çoklu prizlerden çıkar. İçindeki metal temaslar ince ve zayıftır, birkaç ay içinde esnekliğini kaybederek gevşer.
Özellikle şunu asla yapmayın: ısıtıcı, su ısıtıcısı, ütü, fırın gibi yüksek güçlü cihazları çoklu prize takmayın. Bu cihazlar doğrudan duvar prizine takılmalıdır. Çoklu prizler bilgisayar, şarj aleti, televizyon gibi düşük güçlü cihazlar için tasarlanmıştır.
Bir de çoklu prizi başka bir çoklu prize takmak var; buna zincirleme denir ve elektrikçilerin görmekten en çok korktuğu şeylerden biridir.
Priz Değiştirmek Yeterli mi?
Çoğu zaman değildir. Kararmış bir prizi söküp yerine yenisini takmak, sorunun görünen yüzünü kaldırır ama sebebini bırakır.
Doğru yaklaşım şudur: prizin arkasındaki kablo ucunun ısıdan zarar görüp görmediğine bakılır, kömürleşmiş kısım varsa kesilip temiz bakırdan yeniden bağlanır, bağlantı düzgün sıkılır ve aynı hattaki diğer prizler de kontrol edilir. Çünkü çoğu tesisatta prizler birbirine seri bağlıdır; bir noktada gevşeklik varsa diğerlerinde de olma ihtimali yüksektir.
Eskişehir'de Priz ve Tesisat Sorunları İçin
Kararmış priz veya ısınan bağlantı, ertelenmemesi gereken işlerdendir. Elektrikçi Eskişehir olarak Odunpazarı ve Tepebaşı'nda 7/24 acil müdahale, diğer ilçelerde randevulu hizmet veriyoruz. Priz, anahtar ve tesisat onarımı için arayın: 0546 587 66 52.
İlgili yazı: Elektrik Tesisatı Ne Zaman Yenilenmeli?
